ေဖာ္ျပပါေဆာင္းပါးသည္ Weekly Eleven ဂ်ာနယ္မွ ကူးယူေဖာ္ျပခ်င္းျဖစ္ပါသည္။
http://www.weeklyeleven.com/oth001/oth_detail.php?id=4
ျမန္မာစာေပသမိုင္းတြင္ ၀တၴဳ ဟူ၍ စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့သည္ မႇာ အင္း၀ေခတ္ကပင္ျဖစ္သည္။ ဆရာေတာ္ရႇင္မဟာသီလ၀ံသ၏ ပါရာယန၀တၴဳကို ပထမဆံုး ျမန္မာ ၀တၴဳဟု အဆိုရႇိၾက၏။ ပါရာယနမႇာ ပါဠိအမည္ျဖစ္ၿပီး ကမ္းတစ္ဖက္သို့ သြားရာလမ္းဟု အဓိပၸာယ္ရပါ သည္။ ကိုလိုနီေခတ္ဦးကာလတြင္ ေပၚေပါက္ခဲ့သည့္ ေမာင္ရင္ေမာင္မ မယ္မ၀တၴဳကိုပထမဆံုး ျမန္မာကာလ ေပၚ၀တၴဳအျဖစ္အသိအမႇတ္ျပဳၾက၏။
ပသီပံုျပင္မ်ား ပသီပံုျပင္မ်ားဟုအမ်ားသိရႇိ ၾကသည့္ တစ္ေထာင့္တစ္ညပံုျပင္ မ်ား (Thousand and One Night Tales)သည္ ပါရႇန္တို႕၏ေရႇးေဟာင္း ပံုျပင္မ်ားျဖစ္ ၾကၿပီး အာရပ္တို့က ပါရႇန္တို့ထံမႇ ဆက္ခံရယူခဲ့ၾကသည္ ဆို၏။ ယင္းပုံျပင္မ်ားကို အာရပ္ ဘာသာျဖင့္ 'Al Raud al atir wa nuzht al khatir'ဟု ေခၚဆိုၾက သည္။ ပါရႇန္တို့သည္ ပံုျပင္အခ်ဳိ႕ကို အိႏိၵယတို့ထံမႇ ရရႇိခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္ သည္။ ထို့ျပင္ ဘဂၢဒက္ ႏႇင့္အီဂ်စ္ တို့ထံမႇပံုျပင္အခ်ဳိ႕ကိုလည္း မူလပံု ျပင္တြင္ ျဖည့္စြက္ခဲ့ၾကသည္။ ပသီပံု ျပင္မ်ားတြင္ ဥေရာပတိုက္၌ ရႇားလ မိန္းဘုရင္ တန္ခိုးၾသဇာႀကီးထြားခ်ိန္ ႏႇင့္ အေရႇ႕ဖ်ားႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အျပိဳင္ နန္းစံခဲ့ၾကသည့္ဟာ ရြန္းအယ္ရာရႇစ္ ဘုရင္ႀကီးစိုးခ်ိန္က အျဖစ္အပ်က္ မ်ားစြာ ပါ၀င္ေနပါသည္။ ပံုျပင္ဟု ဆိုရေသာ္လည္း ပသီပံုျပင္မ်ားထဲ တြင္ အာေရဗ်ယဥ္ေက်းမႈမ်ားထင္ ဟပ္ေန၏။
တစ္ေထာင့္တစ္ညဟူသည္ ပသီပံုျပင္မ်ား၏ နိဒါန္းအစ ပ်ဳိးပံုမႇာစိတ္၀င္စားဖြယ္ျဖစ္ပါသည္။ ေရႇးအခါက ပါရႇန္ဘုရင္ ရႇာလီယာ မင္း(Shahryar) သည္ ေန႕စဥ္မိဖုရား တစ္ပါးတင္ေျမႇာက္ေလ့ရႇိၿပီး ¤င္း မိဖုရားအား ေနာက္တစ္ေန့တြင္ ကြပ္ မ်က္ပစ္တတ္သည္ဆို၏။ ယင္း ဓေလ့ကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္လိုသူ ရႇီဟာ ရာဇတ္ (Scheherazade) မင္းသမီး က မိဖုရားအျဖစ္ ခံယူကာ မဂၤလာဦး ညတြင္ ဘုရင္မင္းျမတ္အား ပံုျပင္ တစ္ပုဒ္ေျပာျပသည္။ ဘုရင္စိတ္၀င္ စားသည့္ေနရာသို့ေရာက္ေသာအခါ မိဖုရားက ပံုျပင္ကိုရပ္ပစ္ကာ ေနာက္ တစ္ေန့ညမႇ ဆက္ေျပာမည္ဟု ဆို ၏။ ဤသို့ျဖင့္အာလာဒင္အေၾကာင္း၊ အလီဘာဘာႏႇင့္ ခိုးသားေလးဆယ္ အေၾကာင္း၊ သေဘၤာသားဆင္းဗတ္ အေၾကာင္းစသည္ျဖင့္ ပံုျပင္မ်ား ေျပာျပသြားသည္မႇာ တစ္ေထာင့္တစ္ ညပင္ တိုင္ခဲ့သည္ဆိုပါသည္။
ဘုရင္မင္းျမတ္သည္ ပံုျပင္ဒ႑ာ ရီမ်ားကိုမ်ားစြာသေဘာက်ႏႇစ္ၿခိဳက္ သည့္အေလ်ာက္ မိဖုရားရႇီဟာရာဇတ္ အား မ်ားစြာခ်ီးမြမ္းကာ အသက္ ေဘးမႇ ခ်မ္းသာေပးခဲ့သည္။
ကမၻာတစ္၀န္းပ်ံ႕ႏႇံ႕ေစသူ တစ္ေထာင့္တစ္ညပသီပံုျပင္ မ်ားကို ကမၻာတစ္၀န္းပ်ံ႕ႏႇံ့ေစခဲ့သူမႇာ ျပင္သစ္တကၠသိုလ္မႇ အာေရဗ်ဘာ သာဆိုင္ရာပါေမာကၡအန္တြမ္းဂလန္း ျဖစ္သည္။ သူသည္ ပသီပံုျပင္မ်ား ကိုအာေရဗ်ဘာသာမႇ ျပင္သစ္ဘာ သာသို့ ျပန္ဆိုကာ ၁၇၀၄ ခုႏႇစ္တြင္ အတြဲ ၁၂ တြဲခြဲ၍ စာအုပ္အျဖစ္ ထုတ္ ေ၀ခဲ့သည္။ ေရႇးအခါက ဘဂၢဒက္ၿမိဳ႕ ေစ်းႏႇင့္ ပြဲလမ္းသဘင္စသည့္ လူ စည္ကားရာ ေနရာမ်ားတြင္ ေျပာဆို ေလ့ရႇိၾကေသာ ပံုျပင္မ်ားကို ဦးစြာ စုစည္းေပးခဲ့သူျဖစ္သည္။ ထိုစဥ္က ပသီပံုျပင္ႏႇစ္ရာေက်ာ္ကို စုုစည္းႏိုင္ ခဲ့သည္ဆို၏။
ျမန္မာစာဖတ္ပရိသတ္ႏႇင့္ မိတ္ဆက္ေပးျခင္း ခရစ္ႏႇစ္ ၁၈၉၆ ခုႏႇစ္တြင္ အလ်ားရႇစ္လက္မခြဲ၊ အနံ ငါးလက္မ အရြယ္ရႇိ စာမ်က္ႏႇာ ၆၆၁ မ်က္ႏႇာပါ 'ပသီပံုျပင္ ၀တၴဳႀကီးပဌမတြဲ'အမည္ ျဖင့္ စာအုပ္ႀကီး ေပၚထြက္လာပါ သည္။ ကတ္ထူ အ၀တ္ဖံုး ေရႊစာလံုး ျဖင့္ခန့္ညားစြာ ထုတ္ေ၀ခဲ့ျခင္းျဖစ္ၿပီး တန္ဖိုးမႇာ ငါးက်ပ္ျဖစ္သည္။ ယင္း စာအုပ္ကို ေရးသားျပဳစုခဲ့သူမႇာ ဆရာ၀န္ႀကီး ဦးဖိုးသာဇံပင္ျဖစ္ပါ သည္။ ထိုစဥ္က ပထမဆံုးဘာသာ ျပန္စာအုပ္အျဖစ္ အျဖစ္ေပၚထြက္ လာေသာ ပသီပံုျပင္ ၀တၴဳႀကီးစာအုပ္ ကို လူႀကိဳက္မ်ားခဲ့ၾကသည္။သို့ေသာ္ စာဖတ္ပရိသတ္ အမ်ားစုမႇာ၀ယ္ယူ ဖတ္႐ႈႏိုင္ၾကျခင္းမရႇိသျဖင့္ ၁၈၉၉ ခုႏႇစ္တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ၿဗိတိသ်ဘား မားပံုႏႇိပ္တိုက္က ပံုျပင္ ရႇစ္ပုဒ္ကိုေရြး ထုတ္ကာတစ္က်ပ္တန္စာအုပ္အျဖစ္ ႐ိုက္ႏႇိပ္ေပးခဲ့သည္။ ယင္းစာအုပ္ႏႇင့္ ပတ္သက္၍ ဆရာႀကီး သခင္ဘ ေသာင္းက'လြန္ခဲ့ေသာ အႏႇစ္၂၀ခန့္ (၁၉၂၉ခုႏႇစ္၀န္းက်င္)က ပသီပံုျပင္ စာအုပ္ကို ဘားနာဒ္ပိဋကတ္တိုက္ တြင္ေတြ႕ဖူးရာထိုစာအုပ္မႇာ ခပ္သိမ္း ေသာသတၲ၀ါ၊ ခပ္သိမ္းေသာအရာ တို့၏ နည္းတူမျမဲေသာသေဘာကို မလြန္ဆန္ႏိုင္သျဖင့္ ေရးသူႏႇင့္ ပံုႏႇိပ္ သူ၏အမည္ကိုေဆာင္ေသာ အဖံုး လည္းမရႇိ၊ အစအဆံုးဖတ္ရန္စာ မ်က္ႏႇာလည္းမျပည့္စံု၊ အကိုင္အတြယ္ ရခက္ေလာက္ေအာင္ စာရြက္တို့ လည္း ေရာ္၀ါႂကြပ္က်ဳိးလ်က္ရႇိေန ေၾကာင္း'ဆိုပါသည္။
ျပ႒ာန္းစာအုပ္ တစ္ေထာင့္တစ္ညပံုျပင္ ရႇစ္ပုဒ္ အား ထုတ္ႏုတ္လ်က္ပံုႏႇိပ္ထုတ္ေ၀ လိုက္သည့္စာအုပ္ကို ထိုေခတ္အခါ ကေက်ာင္းသံုးစာအုပ္အျဖစ္ ျပ႒ာန္း ခဲ့ပါသည္။ ယင္းစာအုပ္ပါပံုျပင္ ရႇစ္ ပုဒ္မႇာ အလီဘာဘာႏႇင့္ဓားျပႀကီး ေလးက်ိပ္အေၾကာင္း၊ ခရီးသည္သံုး ေယာက္တို့အေၾကာင္း၊ ကမာရတ္ ဇမန္မင္းသားႏႇင့္ပေဒါင္းရာ မင္း သမီးအေၾကာင္း၊ ဆင္းတဘက္ႏႇင့္ သူ ဆင္းရဲကူလီ၏အေၾကာင္း၊ အာ လာဒင္ႏႇင့္ ဣစၧာသယမႇန္အိမ္ အေၾကာင္း၊ ေၾကး၀ါၿမိဳ႕ႀကီး၏ အေၾကာင္း၊ ညီမငယ္အားမနာလို ၀န္တိုျခင္းျဖစ္ၾကေသာ ညီအစ္မတို့ အေၾကာင္း၊ မဟာမက္မင္းသမီးႏႇင့္ ဘရီတေနာင္ နတ္သမီးတို့အေၾကာင္း တို့ျဖစ္ၾက၏။ ထူးျခားသည္မႇာ ဦး ဖုိးသာဇံ၏ ပသီပုံျပင္စာအုပ္ကို နေမာတႆ ဘုရားရႇိခိုးျဖင့္ စတင္ ထားျခင္းျဖစ္ပါသည္။
စာေရးသူ ဦးဖိုးသာဇံ ပသီပံုျပင္၀တၴဳႀကီးစာအုပ္ကို ေရးသားျပဳစုခဲ့သူမႇာ ဦးဖိုးသာဇံေခၚ ရႇိတ္ခ္အဗဒူရာမန္ျဖစ္သည္။ ဦးဖိုး သာဇံကို ၁ ဇန္န၀ါရီ ၁၈၇၀ တြင္ ေဒါက္တာ ရာဟင္ေကာက္ႏႇင့္ေဒၚ သက္တို့က ဖြားျမင္ခဲ့သည္။ ဖခင္မႇာ အဂၤလိပ္- ျမန္မာပထမစစ္ပြဲျဖစ္ပြား စဥ္က အဂၤလိပ္စစ္တပ္ႏႇင့္အတူ အိႏိၵယမႇလိုက္ပါလာခဲ့သူျဖစ္သည္။ရာဟင္ေကာက္သည္သရက္ၿမိဳ႕ဇာတိ ေဒၚသက္ႏႇင့္ အေၾကာင္းပါခဲ့ရာမႇ ဖိုး သာဇံကို ဖြားျမင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။ ဖိုး သာဇံ၁၄ႏႇစ္သားအရြယ္၁၈၈၄ ခုႏႇစ္ တြင္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ဟိုက္စကူးေက်ာင္း မႇခုနစ္တန္း ေအာင္ျမင္ၿပီး မဒရပ္ၿမိဳ႕ သို့ သြားေရာက္ကာ ေဆးပညာသင္ ယူခဲ့၏။
မဒရပ္ေဆးေက်ာင္းတြင္ ေလး ႏႇစ္ပညာသင္ၿပီးေနာက္ ၁၈၈၉ ခုႏႇစ္ ဇူလိုင္လတြင္ ေဆး႐ံုုလက္ေထာက္ ျဖစ္လာပါသည္။ ထုိ့ေနာက္ ထိုင္း နယ္စပ္ေကာ္မရႇင္တြင္ အထူးတာ၀န္ ေပးအပ္ျခင္းခံခဲ့ရ၏။ ဦးဖိုးသာဇံ သည္ အိႏိၵယဒီဂရီရရႇိ႐ံုမ်ျဖင့္ ေရာင့္ရဲ တင္းတိမ္မႈ မရႇိသျဖင့္အလုပ္မႇထြက္ ၿပီး အဂၤလန္သို့ဆက္သြားသည္။ ထို ၌ ၀င္ခြင့္စာေမးပြဲ၊ အက္ဖ္ေအစာေမး ပြဲမ်ား ေျဖဆိုေအာင္ျမင္ၿပီး အဂၤလန္ ႏိုင္ငံေဆးသိပံၸမႇ ေဆးပညာဘြဲ႕ရရႇိခဲ့ သည္။
ဘိလပ္ျပန္ ဦးဖိုးသာဇံသည္ အဂၤလန္မႇ ဆရာ၀န္ဘြဲ႕ ရရႇိခဲ့ၿပီးေနာက္ ၁၉၀၅ ခုႏႇစ္တြင္ ရန္ကုန္ေဆး႐ံုႀကီး၌ လက္ ေထာက္ဆရာ၀န္ ျဖစ္လာခဲ့သည္။ထို့ေနာက္ ယင္းႏႇစ္ဧၿပီလတြင္ ခ႐ိုင္ ဆရာ၀န္ႀကီးျဖစ္လာကာ သံုးခြ၊ ရမည္းသင္း၊ ဖ်ာပံု၊ ကသာႏႇင့္ေအာက္ ခ်င္းတြင္းခ႐ိုင္မ်ား၌ တာ၀န္ထမ္း ေဆာင္ခဲ့သည္။ ၁၉၀၇ ခုႏႇစ္တြင္ ဟံသာ၀တီခ႐ိုင္၌ ေက်ာက္ႀကီးေရာဂါ တိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ တာ၀န္ယူခဲ့ ရသည္။ ထုိ့ျပင္ ပလိပ္ေရာဂါကာ ကြယ္ေရးတာ၀န္ကိုလည္းယူခဲ့ရသည္။ ဦးဖိုးသာဇံကို အဂၤလန္ႏိုင္ငံတြင္ ေဆးပညာ သင္ယူခဲ့သူမ်ားအနက္ ပထမဆုံးျဖစ္ေၾကာင္း အဆိုရႇိၾက၏။ L.R.C.P, L.R.C.S (Edin) L.F.P.S (Glass) ဘြဲ့ရ အေနာက္တုိင္းေဆး ပညာရႇင္ဦးဖုိးသာဇံသည္ ျမန္မာလူ မ်ဳိးမ်ားထဲတြင္ ပထမဆုံးခ႐ိုင္ဆရာ ၀န္ႀကီးအျဖစ္ ခန့္အပ္ခံရသူလည္း ျဖစ္၏။
စာေပ၀ါသနာ ဦးဖိုးသာဇံသည္ အဂၤလန္ျပန္ အစၥလာမ္ဘာသာ၀င္ ဆရာ၀န္ႀကီး တစ္ဦးျဖစ္ေသာ္လည္း ျမန္မာစာ၊ ျမန္မာမႈမ်ားကို ခံုမင္ႏႇစ္သက္၏။ျမန္မာရာဇ၀င္က်မ္းမ်ားကို ေလ့လာ သည့္နည္းတူ ကိုးခန္းပ်ဳိ႕ကဲ့သို့ေသာ ပ်ဳိ႕ကဗ်ာမ်ား၊ နန္းတြင္းဇာတ္ေတာ္ ႀကီးမ်ားကိုလည္း အထူးဂ႐ုျပဳဖတ္႐ႈ ေလ့လာ၏။ သို့ေၾကာင့္လည္း သူ၏ ပသီပံုျပင္ဘာသာျပန္စာအုပ္၌ ပါဠိ စာေပကို ျမန္မာျပန္သည့္ေရးဟန္ မ်ဳိးေတြ႕ရႇိရျခင္းျဖစ္သည္။ ဆီေလ်ာ္ ရာရာျမန္မာမႈမ်ားကို ထည့္သြင္းေရး ဖြဲ႕တတ္ျခင္းမႇာလည္း စိတ္၀င္စား ဖြယ္ေကာင္းေၾကာင္း ဆရာႀကီး ေဒါက္တာခင္ေအး(ေမာင္ခင္မင္-ဓႏုျဖဴ)က ဆိုပါသည္။
'အလီဘာဘာႏႇင့္ဓါးျပႀကီး ေလးက်ိပ္'ဇာတ္လမ္းကို ျပန္ဆိုေရး သားရာတြင္ 'ေရႇးလြန္ေလၿပီးေသာ အခါျပအိုး၊ တန္ေဆာင္း၊ က်ဳံးေျမာင္း ပစၥင္၊ ရင္တားတံခါးတု႐ိုဏ္စေသာ ၿမိဳ႕၏ က်က္သေရ လူေနထိုင္ ေစ်း ဆိုင္ကနားလမ္းမမ်ားတို့ျဖင့္တင့္ တယ္ေလ်ာက္ပတ္ေသာ ပိရ္သ်ျပည္ ႀကီးတြင္'ဟူ၍ သံုးႏႈန္းထားပံုမႇာ ေရႇး ျမန္မာဇာတ္ေတာ္ႀကီးမ်ား ေရးဖြဲ႕ပံု ကို အတုယူထားဟန္ရႇိေပသည္။ထို႕ျပင္'အာလာဒင္ႏႇင့္ဣစၧာသယ မႇန္အိမ္အေၾကာင္း'တြင္လည္း အာ လာဒင္၏ဖခင္က အာလာဒင္အား ဆံုးမဟန္ကို 'မိဘ၌ႂကြယ္၀ခ်မ္းသာ ၍ေရႊအိမ္ဘံုျမင့္ခုနစ္ဆင့္၌ထားျငား ေသာ္လည္းျပာသာဒ္ဖ်ား၌ နားေသာ က်ီးကဲ့သို့ ထုိထိုပစၥည္းဥစၥာတို့ကို ေဆာင္ရြက္ စားသံုးျခင္းမျပဳႏိုင္ေပ' ဟု ေရးဖြဲ႕ထားခဲ့သည္။
ဦးဖိုးသာဇံ၏ ဖခင္က သား အားဆံုးမခန္းမႇာ ရႇင္မဟာရဌသာရ ၏ကိုးခန္းပ်ဳိ႕လာဟထၲိပါလသတို့ သားအားဆိုဆံုးမခန္းပါ 'မစိုးမရိမ္၊ နတ္စည္းစိမ္သို့၊ ေရႊအိမ္ဘံုျမင့္၊ ခုနစ္ဆင့္ထက္၊ ေနလင့္ကစား၊ ျပာ သာဒ္ဖ်ား၀ယ္၊ နားသည့္က်ီးမ်၊ ပမာက်လိမ့္'ဟူေသာစာပိုဒ္ကို စကား ေျပျဖင့္ ေရးဖြဲ႕ျခင္းျဖစ္ေပရာ ျမန္မာ စာေပကြၽမ္းက်င္ႏႇံ႕စပ္သူျဖစ္ေၾကာင္း ေဒါက္တာခင္ေအးက ဆိုပါသည္။
ဘ၀နိဂံုးတစ္ေထာင့္တစ္ညပံုျပင္မ်ား ကို ျမန္မာမႈျပဳခဲ့သူဦးဖိုးသာဇံေခၚ ေဒါက္တာအက္စ္ေအရာမန္သည္ ၂၉ ဇူလိုင္၁၉၁၆တြင္ေမၿမိဳ႕(ျပင္ဦးလြင္) ၌ ကြယ္လြန္သြားပါသည္။ ၁-၈-၁၉၁၆ရက္စြဲပါ ရန္ကုန္ေဂဇက္ သတင္းစာတြင္ 'ေဒါက္တာရာမန္ ကြယ္လြန္ အနိစၥေရာက္ျခင္းေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္သူအေပါင္းမႇာလည္း တတ္ကြၽမ္းေသာသမားေတာ္ေကာင္း တစ္ေယာက္ႏႇင့္တာ၀န္သိသိဇြဲရႇိရႇိ ေဆာင္ရြက္တတ္ေသာပုဂၢိဳလ္တစ္ဦး ဆံုးရံႈးၾကရေလသည္' ဟူ၍ေရးသား ေဖၚျပခဲ့သည္။ ဦးဖိုးသာဇံသည္ သရက္ၿမိဳ႕၀န္သမီးေဒၚယုႏႇင့္စံုဖက္ကာ သား၊သမီးေလးဦးဖြားျမင္ခဲ့ရာ သား အႀကီးဆံုး ဦးဘတင္မႇာ ေနာင္႐ုပ္ရႇင္ ျပဇာတ္ႏႇင့္ျမန္မာစာ၊ ျမန္မာမႈတို့ ၌ ထင္ရႇားေက်ာ္ၾကားသည့္ ဒဂုန္ ဦးဘတင္ျဖစ္လာပါသည္။
က်မ္းကိုး
၁။ အမ်ဳိးသားေရးႏႇင့္ျမန္မာ့ေဆးပ ညာရႇင္မ်ား(ဆရာ၀န္တင္ေရႊ)
၂။ ပသီပံုျပင္အေရးအသား(ေမာင္ခင္ မင္-ဓႏုျဖဴ) ေငြတာရီ ၁၉၉၆
၃။ စာဆိုေတာ္မ်ားအတၴဳပၸတၴိ(ေမာင္ သုတ)
၄။ တစ္ေထာင့္တစ္ညပံုျပင္မ်ား (သခင္ဘေသာင္း)အ႒မအႀကိမ္
သူ၏ ေနာက္ဆံုးပန္းခ်ီျပပြဲတြင္ ဆရာကံခၽြန္တက္ေရာက္စဥ္(၁၅-၈-၂၀၀၉) ----------------------- 
